महामारीको भुंग्रोमा कोरियाको रोजगारी

5275

पूर्वी चितवन घर भएका श्रीराम नेपाल कोभिड–१९ को महामारी नआएको भए यतिबेला कोरियामा हुन्थे । दुई वर्षअघि कोरिया जान भाषा परीक्षा पास गरिसकेका उनी अहिले पर्सा बजारमा पसल खोल्न सटर खोज्दैछन् ।

तर उनलाई चिन्ता छ– पसल खोल्नासाथ कोरियाको भिसा आयो भने यहाँ गरेको लगानी के होला ? ‘त्यतिकै बस्न मनले मानेको छैन,’ उनी भन्छन्, ‘काम थालौं भने भोलि भिसा आएर जान पाइयो भने पसलको लगानी डुब्छ ।’

श्रीराम जस्तै करिब १० हजार युवा अन्योलमा छन् । अहिले काठमाडौं बसेका दाङका एक युवक भन्छन्, ‘कोरियन भाषा परीक्षा पास भएपछि गज्जब भइहाल्छ भनेर बिहे गरियो । अहिले घर खर्च मात्रै होइन, आफ्नै खर्च पनि जुटाउन मुस्किल छ ।’

कोरियाबाट लेबर कन्ट्रयाक्ट आएपछि उनले परिवारको आग्रहमा विवाहको निर्णय लिएका थिए । उनी एक रेस्टुरेन्टको काम गर्दै काठमाडौं बसेका थिए । लकडाउनका कारण ६ महिना बेरोजगार भएका उनी काममा फर्किएका दुई महिना पुग्दैछ । ‘बीचमा अन्त काम खोज्दा पाइएन,’ नाम उल्लेख गर्न नचाहने उनी भन्छन्, ‘कोरियाको चक्करले डुबाउने हो कि भन्ने चिन्ता भयो ।’

कोरियन भाषा परीक्षा पास गर्दैमा कोरिया जान पाइन्छ भन्ने ग्यारेन्टी हुँदैन । प्रतिक्षा सूची (रोस्टर)मा नाम चढेर लेबर कन्ट्रयाक्ट आएपछि मात्र जान पाइने निश्चित हुन्छ । भाषा परीक्षा पास गरेको दुई वर्षसम्म रोस्टरबाट नाम हट्दैन ।

कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को महामारीका कारण रोस्टरमा नाम चढेकाहरमा बेचैनी बढेको छ ।

संकटमा कोरियाको रोजगारी

सरकारी तवरबाट पारदर्शी रुपमा भाषा परीक्षा पास गरेर जान पाइने भएकाले दक्षिण कोरियाको रोजगारीमा युवाहरुको आकर्षण छ । आम्दानी पनि राम्रो हुने भएकाले प्रतिवर्ष करिब एक लाख युवा कोरिया जान भाषा परीक्षाको तयारी गर्छन् ।

सन् २०२० को लागि भएको भाषा परीक्षा दिएका ९२ हजारमध्ये करिब १२ हजार उत्तीर्ण भएका थिए । दुई वर्षअघि भाषा परीक्षा पास गरेकामध्ये पनि केहि भिसा कुरिरहेका छन् । तर कोभिड–१९ पछि नेपाली श्रमिकले पाउने कोरियाको रोजगारी अन्योलमा छ । श्रम गन्तब्य कोरियाले भिसा दिएको छैन ।

वैदेशिक रोजगर विभागकाअनुसार भाषा तथा कम्प्युटरमा आधारित प्राविधिक परीक्षा पास गरेर कोरिया जाने चरणमा रहेका नेपाली कामदारको संख्या करिब १० हजार छ । नेपालले श्रमिक भिसामा विदेश जान खुला गरेपनि कोरियाले प्रतिक्षा सूचीमा रहेका नेपालीलाई बोलाएको छैन । कोरियाको रोजगारी तत्कालका लागि गुम्ने हो कि भन्ने चिन्ता व्यक्त गरिँदैछ ।

वैदेशिक रोजगार विभागका महानिर्देशक कुमार दाहाल प्रक्रियामा रहेका श्रमिक पठाउनेबारे कोरियासँग निरन्तर पहल भइरहेको बताउँछन् । रोस्टर नवीकरण गर्नेसहित कोरियासँगको श्रम समझदारी (एमओयू)बारे पनि थप छलफल भइरहेको उनको भनाइ छ । ‘हामी कोरियाले श्रमिक बोलाउने दिनलाई कुरिरहेका छौं,’ भन्छन्, ‘श्रमिकलाई हानी नहुने गरी सरकारले गर्नुपर्ने सबै प्रक्रिया पुरा गरेका छौं ।’

उनका अनुसार कोरिया सरकारले विदेशबाट आउने श्रमिकको हकमा रु.१० लाखको कोरोना बिमा अनिवार्य बनाएको छ । नेपालमा भने विदेश जाने श्रमिकले कोरोना बिमा गर्ने व्यवस्था नै छैन । अब छुट्टै कोरोना बिमा गर्नुपर्ने कोरियाको शर्त छ ।

‘त्यस्तो बिमा पनि गर्न सक्छौं भनेर पत्र लेखेका छौं,’ वैदेशिक रोजगार विभागका महानिर्देशक दाहाल भन्छन्, ‘त्यसका लागि प्रिमियम तिर्न श्रमिक पनि तयार नै छन् ।’

सरकारप्रति श्रमिकको अविश्वास

कोरियामा कोरोना महामारी फैलिएको भन्दै नेपाल सरकारले २०७७ फागुन पहिलो सातादेखि त्यहाँको रोजगारीमा जान रोक लगायो । छलफल नै नगरी श्रमिक रोकेको भन्दै त्यसबेला कोरियाले असन्तुष्टि जनाएको थियो । अहिले कोरियामा महामारी नियन्त्रणउन्मुख भएपनि उसले नेपाली श्रमिक लैजान चासो दिएको छैन ।

श्रम विभागले छिटो पठाउन प्रयत्न भइरहेको बताएपनि प्रतिक्षामा रहेका श्रमिकहरु विश्वस्त छैनन् । आफ्नो भविष्य अनिश्चयमा परेको चिन्ता धेरैमा छ । सरकारी लापरवाहीका कारण कोरियामा रोजगारी नपाउने निश्चित भएको भन्दै उनीहरुले पटक–पटक माइतीघरमा प्रदर्शन समेत गरेका थिए ।

प्रतिक्रियाहरू